طراحی فاز دو ساختمان چیست؟ نقشههایی که پروژه را قابل اجرا میکنند:
در دنیای معماری، فاصله بین یک ایده زیبا و یک ساختمان استوار، در سندی به نام طراحی فاز دو نهفته است. بسیاری از پروژهها در مرحله کانسپت باقی میمانند یا در هنگام اجرا با هزینههای گزاف اصلاحی روبرو میشوند، تنها به این دلیل که مرحله حیاتی نقشههای اجرایی را نادیده گرفتهاند.
بخش اول: مفهوم و ضرورت طراحی فاز دو
زمانی که نقشههای فاز یک (شامل پلانها، نماها و برشهای اولیه) به تایید کارفرما و شهرداری میرسد، نوبت به دقیقسازی میرسد. طراحی فاز دو در واقع فرآیند تزریق اطلاعات فنی، سازهای و تاسیساتی به کالبد معماری است. در این مرحله، دیگر صحبت از “فضای نشیمن” نیست، بلکه صحبت از “تیپبندی دیوارها”، “کد ارتفاعی دقیق تمامشده” و “جزئیات اتصال لایههای عایق” است.
بدون انجام دقیق طراحی فاز دو، مجری پروژه ناچار است بر اساس حدس و گمان یا تجربههای شخصی در کارگاه تصمیمگیری کند که این امر ریشه اصلی حوادث ساختمانی و هدررفت منابع مالی است.
برای دریافت مشاوره تخصصی و کسب اطلاعات درباره ی اصول طراحی نقشه های فاز دو و همکاری در پروژههای مهندسی و کسب اطلاعات بیشتر ، با گروه مهندسی نتا و شماره ی 210-88672748 و 021-88673591 تماس بگیرید، تجربه، تخصص و تعهد در خدمت شماست.
بخش دوم: ویژگیهای نقشههایی که پروژه را قابل اجرا میکنند
یک نقشه زمانی “اجرایی” نامیده میشود که پاسخگوی تمام سوالات تیمهای مختلف (بنا، جوشکار، لولهکش و …) باشد. این نقشهها شامل موارد زیر هستند:
۱. نقشههای سفتکاری (Layout)
در این بخش از طراحی فاز دو، محل دقیق ستونها، دیوارهای باربر و تیغهچینیها با دقت میلیمتری مشخص میشود. کدهای ارتفاعی سقفهای سازهای در این نقشهها درج میگردد.
۲. نقشههای نازککاری و کفسازی
اینجا جایی است که مشخص میشود هر فضا چه نوع پوششی دارد. ضخامت ملات، نوع سنگ یا پارکت و شیببندی فضاهای مرطوب در فرآیند طراحی فاز دو با جزئیات کامل ترسیم میشوند.
۳. جدول نازککاری (Finish Schedule)
این جدول مغز متفکر بخش نازککاری است. در آن مشخص میشود که دیوار، سقف و کف هر اتاق (از انباری گرفته تا لابی) دقیقاً از چه متریالی و با چه رنگی ساخته خواهد شد.
۴. نقشههای سقف کاذب و نورپردازی
هماهنگی بین کانالهای تاسیسات و زیبایی معماری در این بخش از طراحی فاز دو اتفاق میافتد. محل دقیق چراغها، دریچههای بازدید و ترازهای مختلف سقف در اینجا تعیین میشود.
بخش سوم: اهمیت انطباق (Coordination) در فاز دو
یکی از بزرگترین چالشهای ساختوساز، تداخل لولههای تاسیسات با تیرهای سازهای است. در طراحی فاز دو حرفهای، نقشههای معماری با نقشههای محاسبات سازه و تاسیسات مکانیکی و الکتریکی تطبیق داده میشوند (Overlapping). این همپوشانی باعث میشود قبل از اینکه خشت اول گذاشته شود، تمام گرههای فنی روی کاغذ باز شوند.
استفاده از سیستمهای نوین مانند BIM (مدلسازی اطلاعات ساختمان) امروزه به کمک طراحی فاز دو آمده تا دقت را به ۱۰۰ درصد برساند.
بخش چهارم: جزئیات اجرایی (Details) و والسکتور
قلب تپنده طراحی فاز دو، دتایلها هستند. بزرگنمایی پله، جزئیات عایقکاری پشتبام، نحوه اتصال نما به اسکلت ساختمان و مقطع دیوار (Wall Section) از مواردی هستند که مستقیماً کیفیت ساخت را تضمین میکنند.
اگر در فرآیند طراحی فاز دو به جزئیات اتصال مصالح مختلف (مثلاً اتصال شیشه به سنگ در نما) پرداخته نشود، ساختمان در کوتاه مدت دچار ترک یا نفوذ رطوبت خواهد شد.
بخش پنجم: کالبدشکافی نقشههای معماری در فاز دو
۱. پلانهای اجرایی (Layout Plans)
۲. پلان معکوس سقف (Reflected Ceiling Plan – RCP)
۳. نقشههای نما (Execution Elevations)
بخش ششم: والسکتور (Wall Section)؛ شناسنامه فنی ساختمان
بخش هفتم: هماهنگی بینرشتهای (Interdisciplinary Coordination)
بخش هشتم: متره و برآورد دقیق بر اساس فاز دو
بخش نهم: استانداردهای ترسیم و نرمافزارهای مورد نیاز
بخش دهم: چکلیست نهایی برای تایید نقشهها
قبل از خروج نقشهها از آتلیه طراحی، باید اطمینان حاصل کرد که:
* تمام کدها و اندازهها با نقشههای سازه مطابقت دارد.
* استانداردهای آتشنشانی و مباحث مقررات ملی ملحوظ شده است.
* متریالهای پیشنهادی در طراحی فاز دو با بودجه کارفرما همخوانی دارد.
سوالات متداول همراه با پاسخ
۱. آیا میتوان بدون انجام طراحی فاز دو و تنها با نقشههای فاز یک (پروانه) ساختمان را ساخت؟
خیر، این کار ریسک بسیار بزرگی است. نقشههای فاز یک فاقد جزئیات اجرایی مثل تیپبندی در و پنجره، جزئیات عایقکاری و کدهای دقیق نازککاری هستند. ساخت بدون طراحی فاز دو منجر به دوبارهکاریهای پرهزینه، تداخل تاسیسات و سازه و کاهش شدید کیفیت عمرانی ساختمان میشود.
۲. مسئولیت تداخل نقشههای سازه و معماری در حین اجرا با کیست؟
اگر پروژه دارای طراحی فاز دو مصوب باشد و تداخلی رخ دهد، مسئولیت متوجه تیم طراحی و مهندس هماهنگکننده است. اما اگر پروژه فاقد این مرحله باشد، مسئولیت بر عهده مجری یا کارفرماست که بدون نقشههای شاپ و اجرایی اقدام به ساخت کردهاند. اینجاست که نقش طراحی فاز دو به عنوان یک سند حقوقی پررنگ میشود.
۳. تفاوت اصلی نقشههای فاز دو با نقشههای شاپ (Shop Drawing) در چیست؟
نقشههای فاز دو توسط مهندس مشاور تهیه میشوند و کلیات اجرایی را نشان میدهند. اما نقشههای شاپ معمولاً توسط سازنده یا پیمانکار برای یک قطعه خاص (مثل ساخت اسکلت فلزی یا نمای خشک) تهیه میشوند تا جزئیات دقیق ساخت در کارخانه را نشان دهند. در واقع، طراحی فاز دو مبنا و مرجع اصلی برای تهیه نقشههای شاپ است.
